Yumurta Dış Kalitesini Etkileyen Faktörler

Yumurta Dış Kalitesini Etkileyen Beslenmeye Bağlı Faktörler

YUMURTADA DIŞ KALİTE

Kabuk kalitesinin korunmasında birçok faktör katkıda bulunur. Eğer yumurta üreticileri sürüleri uygun rasyonlarla beslerlerse ve çevre şartları da uygunsa yumurta kabuk kaliteside iyi olur. Kabuk kalitesi iyi olan yumurtalar üretebilmek için tavukların strese girmesini engellemek ve yumurtanın uterus içerisinde yeterli süre kalmasını sağlamak gerekir. Hatırlanması gereken sürünün hiçbir şekilde strese sokulmaması gerektiğidir. Pek pratik olmamasına rağmen; ahemeral ışıklandırılma programı uterusta yumurtanın daha uzun süre kalmasını sağlayarak bu daha kalın kabuklu yumurta oluşumuna yardımcı olur. Beslenme yönünden de kalsiyum ve fosfor miktarları doğru olarak hesaplanmış uygun bir rasyon verilmesi önemlidir. Yaşlılara göre genç sürülerin; yumurtaları daha sert ve kalın kabukludur. Bu sebeple yaşlı sürülerde ve tüy dökümünden sonra üretilen yumurtalarda kırık ve ince kabuklu yumurtların oranı fazladır. Ayrıca üretici için sürünün sağlık programlarının da yapılması önemlidir. Newcastle ve Infeksiyöz Bronsitis gibi hastalıklar kabukta anormalliklere sebep oldukları için sürüye hastalıkların bulaşması engellenmelidir. Yumurta kabuğu kalite problemlerinden bir tanesi vücutta yumurtanın oluşumu sırasında meydana gelen problemlerdir. Bunlardan en başta olanları kabuk oluşumu sırasında uterusta oluşan kabuk kırıklarıdır. Robert Bastlan tarafından yayınlanan bir yazıda ticari yumurta üreticilerine şunlar tavsiye ediliyor:

1) Kafeslerin içerisine çok sayıda tavuk konulmamalıdır. Çünkü tavuk sayısı arttıkça bunların birbirleriyle ve kafes kenarlarında olan temasları artmakta ve internal kırık oranları artmaktadır.

2) Kullanılacak olan sürüler genç olmalıdır. Çünkü yaşlı sürülerde uterusta meydana gelen kırıkların oluşum oranı fazladır. Genellikle yaşlı hayvanlarda, gençlere göre daha fazla internal kırık görülür.

3) Açık kümeslerdeki en uzun doğal ışıktan daha uzun bir ışıklandırma programı uygunlanmamalıdır. Sıcaklığa bağlı olarak oluşan stresler yumurta kabuğu üzerinde negatif bir etkiye sahiptir. Yumurta kümeslerinde termonotral sıcaklıkların korunmasına dikkat edilmelidir. Bazen de özellikle yaz aylarında sıcaklığın korunması imkansız bir hale gelir. Böyle durumlarda iyi ve doğru çalışan havalandırma sistemi sıcaklığa bağlı ciddi stres durumlarından sürüyü koruyabilir. Yumurta kabuğunu estetik kalitesini muhafaza etmek için izlenmesi gerekli değişik yöntemler vardır. Yumurtaları sık aralıklarla toplamak kirlerin yumurta üzerine yapışıp kalmalarına engel olur. Buna ek olarak şayet yumurtalar yıkanıyorsa yıkanan suyu yumurtanın ısısından 10 Cderece daha sıcak olmalıdır. Böylece oluşabilecek termal kırıklar engellenir (14).

1.1. Yumurta Ağırlığı

Normali 55 – 60 g arasında ortalama 58 g kadardır. Uniform olması aranan özelliktir.

1.1.1. Rasyon Enerji Düzeyi:

Rasyonun enerji düzeyi arttıkça yumurta ağırlığı artar. Ancak rasyon enerji düzeyinin çok yüksek olması istenen bir özellik değildir. Rasyon enerji düzeyi yüksek olduğunda; çift sarılı yumurta, çok iri yumurta oluşabilir ve fertilite problemleri yaşanabilir.

Rasyon enerji düzeyi azaldıkça canlı ağırlık yumurta iriliği azalır. Ayrıca enerji kısıtlamasının yumurta verimiyle olan ilişkisinin de dikkate alınması gerekecektir.

1.1.2. Rasyon Protein Düzeyi

Araştırma sonuçları, tavuklarda belli düzeyde artan protein tüketiminin yumurta ağırlığında artışla sonuçlandığını gösterir. Rasyon protein düzeyi %14 -20 arasında olduğunda ve dengeli aminoasit varlığı sağlandığında iri yumurta elde edilir.

Yemde ki amino asitlerin yaklaşık %80-85’i yumurta üretiminde kullanılmaktadır. Dolayısıyla amino asitlerdeki herhangi bir eksiklik direk olarak verimin düşmesine ve yumurtanın küçülmesine neden olacaktır.Yumurta sarısının büyüklüğünün yumurta ağırlığı ile ile ilişkisi, albumen miktarına nazaran çok daha büyük ise de yumurta ağırlığında albumen ağırlığının önemi çok daha fazladır. Yumurta albumeni, oran olarak sarının yaklaşık iki katı kadardır. Ayrıca yumurta albumeni, oran olarak sarısının yaklaşık iki katı kadardır ve yumurta albumeni hemen hemen tamamen proteindir. Yumurta sarısı büyüklüğü kafi olsa bile, rasyon proteinindeki yetersizlik, yumurta albumen miktarının azalması ve bu da yumurta ağırlığının düşmesi ile sonuçlanacaktır.

Özellikle küçük yumurta problemi olduğundan rasyon kapsamını artıran protein düzeyi,yumurta ağırlığı artışında belirgin bir etkiye sahiptir. Rasyon proteininde her %1 lik azalma (örneğin %17 den %16 ya), yumurta ağırlığının 0.1 gr/adet yumurta kadar azaltacak ve %1lik artışta 0.1gr/adet kadar artıracaktır.

Yumurta Verimi ve Yumurta Ağırlığına Rasyon Protein Düzeyinin Etkisi

 

 

RASYON PROTEİN ORANI ORTALAMA YUMURTA VERİMİ, % YEM TÜKETİMİ gr/tavuk/gün ORTALAMA YUMURTA AĞIRLIĞI, gr
12 60.5 98 55.0
14 75.8 106 57.4
16 74.2 106 58.5
18 74.1 105 59.8

protein tüketimi yanında proteinleri oluşturan aminoasitlerde yumurta ağırlığını etkilemektedir rasyonda aminoasitlerin yetersiz oluşu, sadece yumurta ağırlığını değil verim hızını da düşürmektedir bu bakımdan rasyonun aminoasit miktarının dengelenmiş olması gerekir.

Metiyonin yumurta üretimi için sınırlayıcı faktördür. Yumurta tavuğu rasyonları protein düzeyine karar verirken; ek proteinin rasyona getireceği maliyet ile iri yumurta oluşumunun getireceği kazanç karşılaştırılarak değerlendirilmelidir (7,8,9).

Metiyonin Amino Asidinin Yumurta Ağırlığına Etkisi

 

 

METİYONİN TÜKETİMİ TAVUK YUMURTA YUMURTA
VERİMİ,( % ) AĞIRLIĞI
mg/tavuk/gün ADETİ 1. VERİM YILI 2. VERİM YILI 1. VERİM YILI 2. VERİM YILI
300 45 88 75 64 66
285 45 88 78 63 65
270 45 84 76 62 64
255 45 87 76 62 64

1.1.3. Linoleik Asit Düzeyi

Kanatlılarda embriyonik gelişme üreme ve bağışıklık sisteminin gelişiminde önemli rol oynamaktadır.Yumurta tavuklarında rasyonun yağ düzeyinin %5.5’ a kadar artırıldıktan sonra yumurta ağırlığında bir artış olduğunu bildiren ve rasyonda absorbe edilebilir yağ düzeyinin, yumurta ağırlığının kontrolünde bir faktör olabileceğini öne süren araştırmalar mevcuttur.

Linoleik asit karaciğerde lipoprotein oluşumunu arttırır. Lipopoteinler, ovaryumdan ovuma geçer. Sonuçta da iri yumurta elde edilir.

Rasyon linoleik asit miktarını en çok etkileyen hammadde bitkisel yağdır. İkinci sırayı tam yağlı soya(fulfet) almaktadır (16,21).

Yumurtacı tavuklarda Linoleik asit gereksinimi (10):

Piliç %1-1.2

Yarka % 1

Yarka Yum. Ö. % 1.1-2.0

I ve II. Dönem % 1.1-2.5

1.1.4. Rasyon Vitamin ve Mineral Düzeyi

Rasyonda kalsiyum miktarı artar D vitamini miktarı azalırsa yumurta büyüklüğü azalır.

Rasyonda riboflavin ve niasin eksikliği yumurta ağırlığını azaltmaktadır (12).

1.1.5. Irk

Yüksek bir kalıtım özelliği olan yumurta ağırlığında ıslahın büyük bir etkisi vardır bu nedenle yumurta ağırlığına göre hatlar geliştirmek mümkündür. Ancak yumurta ağırlığı ile adet yumurta verimi arasında negatif bir ilişki olduğundan hatların ıslahında, ekonomik yönden bu iki önemli özellik birlikte dikkate alınmaktadır.Belirli çevre faktörleri ile yumurta ağırlığı artırılabilir veya azaltılabilir ise de bİr tavuğun yumurtlayacağı yumurtaların ağırlığının alt ve üst sınırları kalıtsal yapı ile sınırlanmıştır.

Bazı hatların yumurtaları daha iri olur.Örneğin Lohman ; süpernick ve hy-line’a göre daha iri yumurta verir.

1.1.6. Pelvis Çapının Genişliği

Küçük yaştaki tavuklardan iri yumurta elde edilmesi durumunda prolabsus olayları görülebilir.Buda kümeslerde kanibalismus ve çatlama gibi problemlere yol açar.

Ayrıca yumurta ağırlığını etkileyen faktörler arasında yaş, yumurta verim hızı yemlik ve suluk menejmanı, birim alana düşen hayvan sayısının fazla olması, ilk yumurta yaşı, canlı ağrılık, mevsim, sıcaklık, aydınlatma(cinsel olgunluk öncesi aydınlatma, yumurtlama döneminde aydınlatma), yem, su,

kafes sistemi, hastalıklar, yumurtaların toplanması ve depolanması, ilaçlama sonucu yem maddeleriniebulaşık olarak bulunan bazı kimyasal maddeler(etilen dipromit, fura zolidon ve karbon tetraklorid) de bulunmaktadır (2,19).

Büyük Yumurta Elde Etmek İçin Yapılması Gereken Uygulamalar

· Büyük yumurta veren ırkların hatlarını kullanmak.

· Uygun aydınlatma programı veya kısıtlı yemleme uygulayarak cinsi olgunluğu geciktirmek.

· Zorlamalı tüy dökümü uygulamak.

· Uygun miktarda protein,linoleik asit kapsayan rasyonlar kullanmak.

· Kümes koşullarını düzenleyerek sıcak havanın etkisini en aza indirmek (7,8,9).

1.2. Yumurta Kabuk Kalitesi

Yumurtanın en dış kısmın kaplayan yumurta içini dış etkenlerden koruyan yumurtaya şeklini ve rengini veren tabakasıdır. Yumurta kabuğunun %98 i inorganik ( Kalsiyum karbonat daha çok olmak üzere az miktarda Mg, P, Mn az miktarda içerir)

% 2 organik metaryaldir.Yumurtayı hem mekanik hasara hemde mikro organizma kontaminasyonuna karşı korur (14).

1.2.1. Yaş

Yumurtlama devresine yeni giren tavuklarda oldukça iyi olan kabuk kalitesi, yumurtlama devresinin ileriki aşamalarında düşmeye başlar, yumurtlama devresinin sonunda kalite iyice bozulur.Çünkü kalsiyumun barsaklardan absorbsiyonu ve kemiklerden mobilize olma yeteneği azalır.

Tavukta yumurtlama döneminin başlangıcında kemik iliğinde depo edilen kalsiyum ilk 30 yumurta için yeterli olmaktadır. Yumurtlamanın başlamasıyla tavuk bir taraftan bu depoları kullanırken bir taraftan da yemle aldığı kalsiyumdan yararlanmaya başlar daha sonra bu günlük kalsiyum tüketimi ile yumurta kabuğunun teşekkülü için gerekli kalsiyum arasında bir denge kurulur. Kalsiyumun yeterli alınamaması halinde yumurta kabuğunda incelmeler başlar.

Her bir yumurta ile tavuk 2-2.2 gr kadar kalsiyum çıkartır. Kalsiyumun değerlendirilmesi tavuklarda %50-60 düzeyinde olmaktadır. Bu bakımdan ergin bir tavuğun günlük kalsiyum ihtiyacı 4 gr’ dan fazladır ve günlük kalsiyum ihtiyacı yumurta verimine bağlı olarak değişir. Yaklaşık olarak bir yumurtlama yılı sonunda tavuğun tükettiği kalsiyum karbonat miktarı ortalama olarak 2600 gr kadardır. Bu miktarda bir beyaz Leghorn tavuğun vücut ağırlığından fazladır.

Yumurta üretim hızının, kabuk kalsifikasyon yeteneğinin önüne geçmesi şu şekilde olur: Yaşın ilerlemesiyle birlikte yumurta ağırlığı artmakta ancak kalsiyum rezervi sabit kalmaktadır. Yaşın ilerlemesiyle birlikte yumurta ve kabuk ağırlığının artışı paralel seyretmez bu yüzden kabuk ağırlığının yumurta ağırlığına oranı düşer. Yaşlı tavuklarda yumurta ağırlığını azaltmaya yönelik uygulamalar kabuk kalitesini iyileştirebilir ayrıca kaliteyi artırmaya yönelik yem katkı maddeleri de bulunmaktadır.

Yumurtlama öncesi yemin kalsiyum düzeyi yumurtlama devresindeki kabuk kalitesini etkiler. Yarka döneminde kalsiyumun yükseltilmesi meduller kemik gelişimini sağlayacaktır, yüksek kalsiyuma geçmedeki gecikme ilk yumurtanın kabuk kalitesini olumsuz etkilediği gibi tüm yumurtlama periyodu boyunca zararlı etkiler oluşturacaktır.

Kalsiyum miktarı gibi yeme katıldığı form ve gün içinde veriliş zamanında kabuk kalitesine etkisi bulunur. Roland’a göre günlük kalsiyum gereksiniminin 2/3 nün yeme karıştırılmış ince kireçtaşı formunda 1/3 nün ise öğleden sonra saat 16 ila 17 arasında midye istiridye parçaçıkları formunda verilmesinin kabuk kalitesini geliştirmede önemli rolü bulunur. Çünkü öğleden sonra verilen midye ve isitiridye kabukları taşlıkta ve kursakta yavaş eriyerek tavukların yeme yemediği fakat yumurta oluşumunda kabuk formasyonu için kalsiyuma gereksinim duyulan gece saatlerinde bağırsaklardan absorbe edilen kalsiyum sağlamaktadır (21,7,8,9,4).

1.2.2. D Vitamini

Yağda eriyen bu vitamin kimyasal yapısı itibariyle sterin olup, fizyolojik fonksiyonu dikkate alınarak antiraşitik vitamin olarak tanımlanır.

Tavuklar için önem taşıyan vitamin D olup provitamini 7-dehidrokolesterin’dir. Ultraviyole ışınların etkisiyle özellikle deride 7-dehidrokolesterin’den Vitamin D sentezlenir. Tüy ve kıl folliküllerinden deriye yayılır, burada güneş ışınlarıyla aktif vitamin D’ ye döner ve tavuğun gagası ile tüylerini düzeltmesi sırasında ağza alınır.ayak ve bacak derisi, diğer vücut deri kısımlarından 8 kat daha fazla provitamin kapsar.

· Kalsiyum bağlayıcı proteinin sentezini uyarır

· Kemiklerde kalsiyum mobilizasyonunu sağlar

· Böbreklerden kalsiyum ve fosforun atılmasını sağlar ve böbrek tubuluslarında fosforun reabsorbsiyonunda görev alır.

· Kalsiyum ve fosfor minerallerinin metabolizmasında rol oynadığından kabuk kalitesiyle yakından ilişkilidir (12).

Kalsiyumun emilebilmesi için D vitamini gereklidir. Rasyonda D vitamini yetersiz ise sindirim sisteminden emilmeyen kalsiyum fosforla birleşerek değerlendirilmeyecek bir duruma geçer. Vitamin D kalsiyumun ince bağırsaklarda proteinlere bağlanmasına katkıda bulunur.

Tavuklarda D vitamini noksanlığında; yumurta veriminde düşme, yumurta kabuklarının incelmesi ve kabuk kalitesinin bozulmasının yanında, çıkış gücünde düşme de görülür.

D vitamini noksanlığı dengesiz kalsiyum ve fosfor alımı ile birleşince genç organizmada raşitizm(gelişmekte olan kemiklerdeki kalsiyum birikiminde ki düşme) yetişkinlerde ise osteomalazi (gelişmiş kemiklerde kalsiyum kaybı) yol açar (7,8,9).

Yemdeki D3 vitamini 2000 ppm e çıkarılması kırık yumurta sayısını azaltır (12).

1.2.3. C Vitamini

Bağışıklık sistemi ve yumurta kabuk kalitesi kadar kuluçka randımanı döl verimi ve erken dönem embriyo ölümlerinin önlenmesi üzerinde de olumlu etkiye sahiptir.

Her ne kadar C vitamini kanatlı bünyesinde sentezlense de hastalık ve stres halinde sentezlenme sıfıra kadar iner ve kısa sürede tükenir.

Kanatlılarda C vitamini yetersizliğine ilişkin belirtiler spesifik olmamakla beraber gelişme yumurtlama ve yumurta kabuğu kalitesinde bozukluklarla kendisini gösterir.

C vitamini;

· Kollojen yapımında

· İntraseluler fibriller maddelerin oluşumunda

· D3 vitamininin aktif formunun oluşumunda görev alır (12)

Rasyona C vitamini ilavesi kortikosteroid salınımını düzenleyerek kanatlının sıcak stresine karşı direncini arttırmakta kabuk kalitesini iyileştirmektedir (7,8,9,4).

1.2.4. Fosfor

Kemiklerin yapısına büyük bir payla katılan fosfor, kaslarda enerji metabolizmasında, yağ ve protein metabolizmasında, iskeletin büyümesinde, yağ asitlerinin naklinde önemli roller oynamaktadır.

Tane yemlerdeki fosforun 2/3 ‘ü değerlendirilmesi imkansız olan fitin fosfor şeklindedir. Yemdeki yararlanılabilir fosfor miktarını arttırmak için rasyona fitaz enzimi katılır(ton/1 kg). Kalsiyumun değerlendirilebilir fosfora oranı 1.5:1 ile 2:1 arasında olması gerekirken yumurta tavuklarında bu oran çok daha geniştir.

Yararlanabilir fosfor oranı arttıkça kabuk kalitesi ve kalsiyum emilimi azalır. Yemde bulunan yararlanılabilir fosfor düzeyi %0.28 ile %0.35 arasında olmalıdır (21,7,8,9).

1.2.5. Magnezyum

Kemiklerin ve özellikle çok sayıdaki enzimin yapısında yer alarak önemli metabolik aktivitelere sahip bir mineral maddedir.

Mg %0.9 dan fazla olursa Ca emilimi ve Zn emilimi azalır.

· Eksikliğinde (< % 0.021) Yumurta kalitesi azalır.

· Fazlalığında (> % 0.9) Kirli yumurta oranı artar.

Yumurta tavukların rasyonları mısır soya temeline dayandığı için Mg katkısına gerek yoktur.Fazlalığında dışkının su oranı artar (12,21).

Ayrıca rasyonda bulunan NOP’ler de kirli yumurta oranını arttırır.

NOP:

· Beta glukanlar

· Ksilan ve Araban

· Selüloz

· Hemiselüloz

· Pektinler

Gerek tahıllarda gerekse yağlı tohum küspelerinde yaygın olarak bulunurlar ve protein, yağ ve nişastanın emilimini olumsuz yönde etkilerler. NOP’lerin anti besleme özelliği vardır.

a) Suda çözünmeyen NOP’ ler protein, yağ ve karbonhidratları hapsederek (adeta kafes etkisi oluşturarak) sindirim enzimlerinin bu besin maddelerini parçalamalarını önlerler.

b) Suda çözünebilen NOP’ ler su alarak şişer ve jel oluştururlar. Barsak lumeninde mukoza hücrelerinin üzerini kaplayarak yapışkan bir tabaka oluşturur. Böylece mukoza hücrelerinden salgılanan enzimlerin besin maddelerinin parçalanma etkisi önlenmiş olur.

Zaten kanatlılar vizkoziteyi arttıran bu gibi yem maddelerini tükettiklerinde bağırsaklarda oluşan yapışkanlıktan kurtulmak için; su tüketimini arttırırlar. Böylece altlık yapışkan ve ıslak bir hal alır.

NOP’ lerin antibesleme özelliğini bertaraf etmek için çeşitli mikrobiyal enzimler arpa, buğday, soya, ATK dayalı yemlerde kullanılarak bu maddelerde bulunan besin maddelerinin yararlılığını arttırır.(ksilinaz, beta glukanaz, pektinaz, arabinaz). Böylelikle enzim kullanmak suretiyle buğday ve arpadan gelecek metabolik enerji miktarı arttırılmakta, hem de bu hammadelerin rasyonda kullanım miktarları arttırılabilmektedir (4).

1.2.6. Çinko

Karbonik anhidrazın oluşumunda rol alır.

CO2 + H2O H2CO3 karbonik anhidraz

H2CO3 HCO3- + H+

HCO3 + Ca++ CaCO3 + H+

Kemiklerde kalsiyumun çökmesini sağlayan alkaloin fosfataz enziminin aktivasyonunda rol oynar(12).

1.2.7. Mangan

Kabuk membranının ana bileşeni olan kollojen sentezinde rol oynar.Mangan eksikliğinde kemiğinde kemiğin organik matrixinin oluşumunda aksaklık mangan ve kemik kalsifikasyonu yeterince şekillenemez.

İnce kabuklu yada kabuksuz yumurta sayısında artış olur.Yumurta kabuk kalınlığı ve dirençi düşer(12).

1.2.8. Bakır

Kollojen dokuya elastikiyet kazandıran çapraz bağların sentezinde rol oynar.

Bakır eksiliğinde kollejendeki yapısal bozukluğa bağlı buruşuk pürüzlü yumurta sayısında artış şekillenir.Kollojendeki yapısal bozukluklara bağlı olarak kabuksuz, ince kabuklu yada anormal kabuklu yumurta sayısında artış şekillenir.Kanatlı hayvanlarda yeme ilave edilen bakırın doza bağlı olarak bazı etkilere yol açtığı gözlenmiştir (12).

Yumurta tavuklarında 250-500 mg/kg dozlarda bakır katılımının yumurta kabuk kalitesinin azaldığı fakat buna karşın 250 mg/kg dozundaki ilavede yumurta veriminin artığı ileri sürülmüştür.Bakır eksikliğinde kollojendeki yapısal bozulmalara bağlı buruşuk,pürüzlü sayısında artış şekillenir (7,8,9).

1.2.9. Yemin Elektrolit Düzeni

Kabuk yapımı sırasında; uterus sıvıları ve kanın Ph’ sı düşer buda kabuk yapımını olumsuz etkiler.

Yemin Na+K-Cl konsantrasyonu artırılmalıdır (12).

1.2.10. Stres

· Genel stres sıkışıklık gürültü

· Sıcak stresi

Solunum sistemi ve akciğer yüzeyinden suyun evaporasyonu yoluyla sıcaklık kaybı artırılır. Tavuklar vücutlarındaki fazla ısıyı atmak için hızlı soluk alıp verdikleri için kandaki CO2 yoğunluğu azalmakta ve kabuk oluşumu için gerekli olan CaCO3 sentezi aksamaktadır.

Sıcak havalarda hayvanın hızlı solunum yapmasına bağlı olarak, kanından fazla miktarda CO2 atılır. Bunun sonucunda H2CO3 oluşumu aksayacağı için kan Ph’sı 7.7’nin üstüne çıkar (respiratorik alkoloz) ve yumurta kabuğu için gerekli olan CO3 iyonu yeteri kadar üretilemez (11,13,16). Sıcak havalarda çatlak ve kırık yumurta oranı artar.

Çatlak ve kırık yumurta oranın azaltılması için alınacak önlemler:

Her işletme safha safha ve toplamlarda çatlak ve kırık yumurta oranını belirlemeli ve sonrada bu oranın azaltılması için gerekli önlemleri almalıdır. Bu önlemler söyle sıralabilir;

· Bazı hatlar veya hibrit çeşitlerinde çatlak ve kırık oranı daha yüksek olmaktadır.Bu nedenle hibrit seçiminde dikkatli olunmalıdır.

· Yumurtlama döneminin sonunda,öz verim döneminin 40.haftasından sonra yumurta toplamada çok daha dikkatli olunmalıdır.

· İşletmelerde işçi eğitimi programları yapılmalı,farklı personel tarafından toplanan yumurta kırık – çatlak oranı kaydedilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır.

· Yumurta kafes bandından ana toplama bantlarına yuvarlanışı sırasındaki kırılma ve çatlamalar önemli olduğundan otomatik toplama ekipman sistemleri seçiminde dikkat edilmelidir.

· Yumurta sık toplanmalıdır. Çünkü toplama bandında yumurta bulunuyorsa yuvarlanış bandındaki kırık-çatlak oranı artar.

· Kafes başına tavuk sayısı artarsa yumurta kırık – çatlak sayısı artar. Daha az hayvan konulan, küçük kafesler tercih edilmelidir.

· Yaz aylarında yumurtlayan ve yaşlı hayvanların yumurtaları daha sık toplanmalıdır(6,16).

· Yumurta toplanırken direkt viyollere yerleştirilirse iki işlem birden gerçekleştirilir ve hem zamandan tasarruf yapılır hemde kırık – çatlak oranında düşüş gerçekleşir.

· Düşük kabuk kalitesi sürekli bir problem ise rasyonda gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.

· Tüm stres faktörleri elimine edilmelidir.

· Hayvanların korkmalarından kaçınılmalıdır. Çünkü hayvanların korkup kaçmalarından doğacak kırık – çatlak oranı artacaktır.

· Kanibalizm, önlenmelidir. Çünkü yeni yumurtlanmış yumurtaların gagalanmasına neden olabilir.

Sıcak stresinde solunum sayısı artar yem tüketimi azalır , su tüketimi artar, bu olumsuzluğu engellemek için yeme sodyumbikarbonat , c vitamini ilavesi yapılabilir. Ayrıca tavuklar için serin içme suyu sağlanmalıdır.

Bu kategoride ürün bulunamadı.